Kultura eta Hizkuntza Politika Saila

Museoa/Bilduma:
Bilboko Euskal Museoa
Funts-mota/Bilduma:
Kultur antropologia
Inbentario-zk. / Siglak:
2010/0609
Objektua:
Margoa
Sailkapena:

Izenburua:
Elexabarriko triptikoa
Materiala/Euskarria:
Zura ; Pintura
Neurriak:
A=127 cm; An= 168 cm. (zabalik)
Deskribapena:

Hiru taula polikromatuk eratutako margolana. Gontzen bidez elkartuta daude, eta erdikoa alboetakoak baino handiagoa da (zehazki, bikoitza). Hartara, biltzen direnean, alboetakoek erdikoaren azal osoa estaltzen dute. Beltzez eta urre kolorez margotutako moldadura daukate laukiztatzeko, eta goiko aldea musarratuta dago, arkuen forman.

Erdiko taulak gurutziltzatzea erakusten du, San Joan ezkerretara dago, Magdalena gurutzearen oinetan, eta Ama Birjina andre santuekin eskuinean. Burezurra, Adanen sinboloa, oinetan dago. Hondoan eraikinen paisaia bat ageri da. Goiko aldean, Aita Jainkoaren irudikapena dago, zeruetan, aita santuaren jantziekin, eta usoa, Espiritu Santuaren sinboloa.

Alboetako taulek bi erretratu dituzte, gizon eta emakume batenak, hurrenez hurren, identifikatzeko testuekin batera. Gizonaren kasuan, gainera, familiaren armarria ageri da. Pedro de Novia y Castillo eta Marina Usso de Uribarri dira, 1551n ezkonduak eta Vínculo y Mayorazgo de Novia izenekoa 1590ean sortu zutenak.

Bi pertsonaiak beltzez jantzita daude, eta eskuak elkartuta dituzte, otoitz egiten ariko balira bezala. Gizonaren buruaren gainean Noviako armarria dago, kaskoa eta akanto hostoak dituela apaintzeko, eta bietan testua dago latinez, urre koloreko letrekin. Bakoitzaren izena eta egin zen urtea ageri da (1597). Era berean, urte horretan bakoitzak zituen urteak adierazten dira (70 gizonak eta 67 andreak).

Triptiko hau Elexabarriko San Joan ermitatik iritsi da. 1590ean eraikiarazi zuten ermita hori, San Joan ante Portam Latinam izenarekin, triptikoan ageri diren bi pertsonaiek, Pedro de Novia y Castillok eta Marina Usso Uribarrik. Senar-emazte horiek Vínculo y Mayorazgo de Novia sortu zuten, Lope García de Meñaca eskribauaren aurrean, 1590eko maiatzaren 29an, Bilbon emandako eskrituraren arabera.

Data:
1590-1597
Erakusketak:

  • 2013. Elexabarriko Triptikoa /El tríptico de Elejabarri. Bilbao, Bizkaia, Euskal Museoa-Museo Vasco. 2013/10/05-2013/10/31.
  • 2018-2019. Dohaintzak 2013-2018. Museoa eraikiz. Bilbao, Bizkaia, Euskal Museoa-Museo Vasco. 2018/11/08-2019/02/24.
Erreferentzia bibliografikoak:

  • Garmendia, Pedro de; Ybarra y Bergé, Juan. Torres de Vizcaya. La Merindad de Uribe (Tomo II). Madrid, CSIC, 1946. pp 24-26
  • Larrea, Mª Angeles; Mieza, Rafael. Las cuentas de la casa de Novia de Salcedo. Notas para el estudio de unas funciones sociales. , Estudios de Geografia e Historia: 25 años. Universidad de Deusto. 1988. pp. 557-594